Omdlenia: do jakiego lekarza iść i jakie badania wykonać

Do jakiego lekarza iść po omdleniu?

Po omdleniu zgłoś się do kardiologa, bo najważniejszym zadaniem diagnostyki jest wykluczenie sercowej przyczyny utraty przytomności. Kardiolog wykonuje EKG, bada serce, mierzy ciśnienie w pozycji leżącej i po wstaniu oraz decyduje o echu serca i monitorowaniu holterowskim. Jeśli omdleniu towarzyszyły drgawki, przygryzienie języka lub długie splątanie po odzyskaniu przytomności, potrzebna jest ocena neurologa w kierunku padaczki. Lekarz rodzinny jest dobrym punktem startu, gdy chcesz szybko dostać skierowania i podstawowe badania krwi.

Jakie są najczęstsze przyczyny omdleń?

Najczęstsze są omdlenia odruchowe, zwane wazowagalnymi: powstają w reakcji na ból, widok krwi, długie stanie, gorąco, silne emocje lub odwodnienie i poprzedzają je zwykle mroczki przed oczami, poty, bladość i nudności. Druga grupa to omdlenia ortostatyczne, po gwałtownym wstaniu, częste u osób starszych i przyjmujących leki na ciśnienie lub moczopędne. Trzecia, najpoważniejsza, to omdlenia sercowe wynikające z zaburzeń rytmu lub wady zastawkowej. Rzadziej za utratą przytomności stoi hipoglikemia, niedokrwistość albo napad padaczkowy.

Jakie badania wykonać po omdleniu?

Podstawą jest EKG spoczynkowe, pomiar ciśnienia w pozycji leżącej i po trzech minutach stania (próba ortostatyczna) oraz morfologia, elektrolity i glukoza. Kardiolog często dokłada echo serca, żeby ocenić zastawki i mięsień sercowy, a przy podejrzeniu arytmii monitorowanie EKG metodą Holtera przez 24 godziny lub dłużej. Przy nawracających omdleniach odruchowych stosuje się test pochyleniowy. Neurolog zleca badania obrazowe głowy i EEG tylko wtedy, gdy obraz kliniczny wskazuje na padaczkę. Warto opisać lekarzowi dokładnie, co działo się przed, w trakcie i po omdleniu, najlepiej z relacją świadka.

Kiedy omdlenie jest niebezpieczne?

Omdlenie jest niebezpieczne, gdy wystąpiło podczas wysiłku fizycznego, w pozycji leżącej albo nagle, bez żadnych objawów poprzedzających. Alarmujące jest omdlenie z bólem w klatce piersiowej, kołataniem serca lub dusznością, a także u osoby z rozpoznaną chorobą serca lub z nagłymi zgonami sercowymi w rodzinie przed 50. rokiem życia. Pilnej oceny wymagają też omdlenia powtarzające się w krótkim czasie oraz zakończone poważnym urazem głowy. W tych sytuacjach nie czekaj na planową wizytę: zgłoś się na SOR lub dzwoń pod 112.

Co robić, gdy ktoś mdleje?

Połóż osobę na plecach i unieś jej nogi około 30 centymetrów powyżej poziomu serca, żeby ułatwić powrót krwi do mózgu. Zapewnij dostęp świeżego powietrza, rozluźnij ciasną odzież wokół szyi i nie podawaj nic do picia ani jedzenia, dopóki osoba nie odzyska pełnej świadomości. Jeśli przytomność nie wraca w ciągu minuty, jeśli nie ma oddechu albo pojawiają się drgawki, dzwoń pod 112, a przy braku oddechu rozpocznij resuscytację. Po odzyskaniu przytomności pozwól osobie leżeć jeszcze kilka minut, bo gwałtowne wstanie często kończy się kolejnym omdleniem.

Jak zapobiegać omdleniom wazowagalnym?

Pomaga rozpoznawanie objawów zwiastujących: przy mroczkach, potach i szumie w uszach natychmiast usiądź lub połóż się z uniesionymi nogami, zamiast próbować przeczekać je na stojąco. Skuteczne są manewry napinania mięśni: krzyżowanie nóg z napięciem ud i pośladków oraz mocne ściskanie dłoni, które podnoszą ciśnienie. Pij więcej płynów i nie ograniczaj drastycznie soli, o ile lekarz nie zalecił inaczej, unikaj długiego stania bez ruchu i gorących, dusznych pomieszczeń. Jeśli omdlenia nawracają mimo tych działań, wróć do kardiologa, bo część osób wymaga modyfikacji przyjmowanych leków.