Przejdź do treści
SzukajLekarza

Ośrodek zdrowia: gminny i wiejski ośrodek zdrowia, przychodnia POZ i lekarz rodzinny w Twojej miejscowości

W skrócie

Ośrodek zdrowia to placówka podstawowej opieki zdrowotnej, w której przyjmuje lekarz rodzinny, pielęgniarka i położna POZ. W przepisach nie jest osobną instytucją: ustawa o działalności leczniczej wymienia przychodnię, poradnię, ośrodek zdrowia i lecznicę jako formy tego samego, czyli ambulatorium. Gminny i wiejski ośrodek zdrowia to zwykle placówka utworzona przez gminę, najczęściej jako SPZOZ. Leczenie jest bezpłatne, jeśli placówka ma umowę z NFZ, a Ty masz tam złożoną deklarację wyboru.

Niżej znajdziesz tabelę nazw z podstawą prawną, pełną listę tego, co w ośrodku zdrowia załatwisz na NFZ, i osobną listę tego, czego tam nie załatwisz, żeby nie jechać na darmo. Na końcu wyszukiwarka placówek POZ w 2 709 miejscowościach, z czego 2 263 to gminy i wsie.

Ostatnia aktualizacja: sierpień 2026

01 Dopasowanie AI

Napisz zwykłymi słowami. Wskażemy specjalistę i lekarzy z rejestru.

Bez rejestracji. Zostały 3 z 3 darmowych dopasowań.

To nie jest porada medyczna. Nie stawiamy diagnozy i nie proponujemy leczenia. Kierujemy tylko do właściwej specjalizacji. W nagłym przypadku dzwoń pod 112 lub 999.

35 937

lekarzy rodzinnych w katalogu, z rejestru RPWDL

2 709

miejscowości, w których mamy lekarza POZ

2 263

z nich to gminy i wsie z mniej niż 10 lekarzami

0 zł

za wizytę POZ w placówce z umową z NFZ

03 NAZEWNICTWO

Czym się różni ośrodek zdrowia od przychodni

Pytanie wraca w podpowiedziach Google przy każdym wyszukaniu tej frazy, a odpowiedź jest krótsza, niż się wydaje: w przepisach niczym.

Ustawa o działalności leczniczej wymienia te nazwy jednym tchem. W art. 12 ust. 3 stoi, że ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych udziela się w ambulatorium, i tu ustawodawca sam podaje w nawiasie listę: przychodni, poradni, ośrodku zdrowia, lecznicy lub ambulatorium z izbą chorych. To jedna kategoria prawna, więc placówka o nazwie "Gminny Ośrodek Zdrowia" ma dokładnie te same obowiązki i te same uprawnienia co miejska przychodnia. Różnica jest w nazwie własnej i w zwyczaju: ośrodkami zdrowia nazywa się częściej placówki wiejskie i gminne, przychodniami miejskie.

Nazwy placówek ambulatoryjnych i ich znaczenie w prawie oraz w praktyce
Nazwa na budynku Kategoria w ustawie Co to znaczy w praktyce
Ośrodek zdrowia Ambulatorium Nazwa najczęściej spotykana na wsi i w małych gminach, zwykle na budynku postawionym jeszcze przed 1989 rokiem. Bardzo często jedyna placówka w gminie, prowadząca POZ dla dorosłych i dla dzieci.
Przychodnia Ambulatorium Najpopularniejsza nazwa w miastach. Zwykle większa od ośrodka zdrowia i częściej ma pod jednym dachem kilka poradni specjalistycznych obok POZ.
Poradnia Ambulatorium W praktyce oznacza jedną komórkę o konkretnym profilu: poradnia POZ, poradnia okulistyczna, poradnia dla kobiet. Kilka poradni razem tworzy przychodnię.
Lecznica Ambulatorium Nazwa historyczna, dziś rzadka, częściej używana przez placówki prywatne i weterynaryjne niż przez publiczny POZ.
Ambulatorium z izbą chorych Ambulatorium Jedyna z tych nazw, która oznacza coś więcej: obok gabinetów jest kilka łóżek do krótkiej obserwacji. Spotykana w jednostkach wojskowych i w zakładach pracy.
Gabinet lekarski Praktyka zawodowa To już inna kategoria prawna. Gabinet prowadzi lekarz jako indywidualną praktykę zawodową, wpisaną do rejestru przez okręgową izbę lekarską, a nie przez wojewodę.

Podstawa: art. 12 ust. 3 ustawy z 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 156. Sprawdziliśmy w tekście aktu, nie w cudzych artykułach.

04 KTO PROWADZI

Gminny ośrodek zdrowia i wiejski ośrodek zdrowia: kto go prowadzi i co z tego wynika

W małej gminie ośrodek zdrowia bywa jedyną placówką w promieniu kilkunastu kilometrów, więc warto wiedzieć, kto za nią odpowiada.

Jednostka samorządu terytorialnego, czyli w praktyce gmina albo powiat, może utworzyć i prowadzić podmiot leczniczy w jednej z trzech form: samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, jednostki budżetowej albo spółki kapitałowej. Najczęściej wybierana jest pierwsza i dlatego w pełnej nazwie wielu wiejskich ośrodków zdrowia widnieje skrót SPZOZ. Dla pacjenta forma prawna nie zmienia zakresu leczenia. Zmienia natomiast to, kto odpowiada za placówkę, gdy chcesz coś zgłosić albo gdy placówka zmienia godziny.

Forma 01

SPZOZ

Samodzielny publiczny zakład opieki zdrowotnej. Odrębna jednostka z własnym kierownikiem i radą społeczną, utworzona uchwałą gminy. To ten skrót widzisz na pieczątkach w większości wiejskich ośrodków zdrowia.

Forma 02

Jednostka budżetowa

Placówka rozliczana wprost w budżecie gminy. Rzadsza, spotykana tam, gdzie ośrodek zdrowia działa przy innej jednostce samorządowej.

Forma 03

Spółka kapitałowa

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością albo akcyjna, której udziałowcem jest gmina. Nadal placówka publiczna, mimo formy spółki, i nadal leczy bezpłatnie na podstawie umowy z NFZ.

Uwaga praktyczna

Nazwa "ośrodek zdrowia" nie gwarantuje sama z siebie umowy z NFZ, tak samo jak nazwa "przychodnia" jej nie wyklucza. O bezpłatnym leczeniu decyduje wyłącznie podpisana umowa z Funduszem. Placówka utworzona przez gminę prawie zawsze ją ma, bo po to powstała, ale prywatny gabinet w tej samej miejscowości może przyjmować tylko odpłatnie. Wystarczy zapytać przy rejestracji.

Podstawa: art. 6 ust. 2 ustawy o działalności leczniczej, t.j. Dz.U. 2026 poz. 156.

05 ZAKRES

Co załatwisz w ośrodku zdrowia na NFZ

Zakres podstawowej opieki zdrowotnej jest określony ustawą i rozporządzeniem, więc jest taki sam w gminnym ośrodku zdrowia i w dużej miejskiej przychodni.

Świadczenia dostępne w ośrodku zdrowia w ramach podstawowej opieki zdrowotnej
Świadczenie Na czym polega Podstawa
Wizyta u lekarza POZ, także w dniu zgłoszenia Podstawowa opieka zdrowotna jest ustawowo miejscem pierwszego kontaktu z systemem: badanie, rozpoznanie, leczenie, kierowanie dalej. Jeśli stan zdrowia tego wymaga, przychodnia przyjmuje w dniu zgłoszenia, a nie na termin za dwa tygodnie. art. 2 ustawy o POZ
Wizyta domowa Świadczenia w domu pacjenta są obowiązkiem świadczeniodawcy i mieszczą się w kosztach jego własnej działalności, więc nie są uprzejmością ani usługą dodatkowo płatną. O tym, czy lekarz przyjedzie, decyduje stan zdrowia pacjenta. art. 13 ust. 2 ustawy o POZ
Pielęgniarka i położna POZ Zespół POZ to lekarz, pielęgniarka i położna, a koordynuje go lekarz. Każdą z tych trzech osób wybiera się osobną deklaracją i mogą pracować w trzech różnych placówkach. Pielęgniarka i położna POZ same wystawiają skierowania na część zabiegów i procedur. art. 11 ust. 2 i 3 oraz art. 12 ust. 4 ustawy o POZ
Skierowania do specjalistów i do szpitala To lekarz POZ wystawia skierowanie do poradni specjalistycznej i do szpitala. Skierowanie do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej i do szpitala jest bezterminowe, więc nie trzeba go realizować w konkretnym czasie. ustawa o świadczeniach, art. 57 i 58
Badania: krew, mocz, RTG, USG, gastroskopia, kolonoskopia Wykaz badań POZ jest zamknięty i określony rozporządzeniem. Lekarz rodzinny zleci morfologię, glukozę, lipidogram, TSH, badanie ogólne moczu, RTG klatki piersiowej, kości, czaszki i zatok, USG, gastroskopię oraz kolonoskopię. zał. do rozp., część III, Dz.U. 2023 poz. 1427
Bezpłatny bilans zdrowia dorosłego "Moje Zdrowie" Od 5 maja 2025 roku dorosły pacjent ma prawo do profilaktycznego bilansu: co 5 lat między 20. a 49. rokiem życia i co 3 lata powyżej 49. roku życia, licząc wyłącznie rok urodzenia. Kończy się wizytą podsumowującą i Indywidualnym Planem Zdrowotnym. rozp. z 30.04.2025, Dz.U. 2025 poz. 584
Opieka koordynowana przy chorobie przewlekłej Przychodnia, która podpisała odpowiedni aneks z NFZ, prowadzi jedną z czterech ścieżek: kardiologiczną, diabetologiczną, pulmonologiczną i endokrynologiczną. Wchodzą w nie badania niedostępne w zwykłym POZ, na przykład Holter, echo serca, spirometria z próbą rozkurczową czy biopsja tarczycy. zał. do rozp., Dz.U. 2023 poz. 1427
E-recepta na leki przewlekłe, także bez wizyty Przedłużenie recepty na lek stosowany przewlekle jest typowym zadaniem POZ i placówka może je załatwić teleporadą. To ta droga, a nie nocna opieka ani SOR, bo kończące się opakowanie leku nie jest nagłym zachorowaniem. ustawa o POZ, art. 2 i 11

Cztery ścieżki opieki koordynowanej i pełny zakres bilansu "Moje Zdrowie" rozpisaliśmy osobno na stronie o podstawowej opiece zdrowotnej, a to, jak wygląda sama ścieżka koordynowana od porady kompleksowej po Indywidualny Plan Opieki Medycznej, opisaliśmy w artykule o opiece koordynowanej w POZ.

06 GRANICE

Czego w ośrodku zdrowia nie załatwisz

Cztery sprawy, po które ludzie najczęściej przychodzą do POZ na darmo. Lepiej wiedzieć wcześniej, zwłaszcza gdy do placówki jedzie się autobusem raz na dwie godziny.

Skierowania na rezonans magnetyczny

W wykazie badań POZ rezonansu nie ma ani razu. Jedyna tomografia w tym wykazie to tomografia komputerowa płuc, i to dopiero po stwierdzeniu nieprawidłowości w RTG klatki piersiowej. Skierowanie na rezonans na NFZ wystawia lekarz poradni specjalistycznej albo lekarz w szpitalu.

Badań do pracy i medycyny pracy

Medycyna pracy nie jest w ogóle finansowana przez NFZ i nie mieści się w zakresie POZ. Orzeczenie wystawia lekarz uprawniony na podstawie skierowania od pracodawcy, a koszt ponosi firma. To osobna ścieżka, nawet jeśli mieści się w tym samym budynku.

Konsultacji specjalisty

Kardiologa, ortopedy czy neurologa nie zastaniesz w POZ. Lekarz rodzinny wystawia skierowanie, a wizyta odbywa się w poradni specjalistycznej, do której obowiązuje osobna kolejka prowadzona przez świadczeniodawcę.

Pomocy po godzinach pracy przychodni

Po 18:00, w weekendy i w święta działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna. Twój wybór lekarza POZ w ogóle nie wiąże Cię co do punktu nocnej opieki, więc jedziesz tam, gdzie bliżej, także poza swoją gminą i województwem.

Po godzinach pracy przychodni działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna, a jeśli wahasz się między nią a szpitalem, sprawdź, kiedy jechać na SOR, a kiedy do nocnej pomocy. Badania do pracy to osobna ścieżka, opisana na stronie o badaniach lekarskich do pracy. Terminy w poradniach specjalistycznych sprawdzisz w kolejkach NFZ.

07 ZAPISANIE

Jak zapisać się do ośrodka zdrowia w czterech krokach

Do POZ nie potrzeba skierowania. Potrzeba deklaracji wyboru, a placówka nie może odmówić jej przyjęcia z powodu adresu zamieszkania.

  1. Krok 01

    Sprawdź, czy placówka ma umowę z NFZ

    Bezpłatnie leczy tylko placówka z podpisaną umową z Narodowym Funduszem Zdrowia. Gminny ośrodek zdrowia prawie zawsze ją ma, bo po to został utworzony, ale prywatna przychodnia w tej samej miejscowości może przyjmować wyłącznie odpłatnie. Wystarczy jedno pytanie przy rejestracji.

  2. Krok 02

    Złóż deklarację wyboru

    Deklarację składasz w placówce na papierze, elektronicznie z podpisem albo przez Internetowe Konto Pacjenta na pacjent.gov.pl. Wskazujesz konkretną przychodnię i imiennie lekarza. Raz złożona deklaracja nie wygasa i obowiązuje aż do złożenia nowej.

  3. Krok 03

    Pamiętaj o limicie dwóch zmian w roku

    Zmiana lekarza, pielęgniarki albo położnej jest bezpłatna nie częściej niż dwa razy w roku kalendarzowym i nie musisz jej uzasadniać. Trzecia i każda kolejna zmiana w tym samym roku kosztuje 80 zł. Opłaty nie ma, gdy zmieniasz miejsce zamieszkania albo gdy przyczyna leży po stronie placówki.

  4. Krok 04

    Wybierz osobno lekarza, pielęgniarkę i położną

    To trzy niezależne deklaracje i mogą dotyczyć trzech różnych podmiotów. W praktyce w małej gminie wszystkie trzy składa się w tym samym ośrodku zdrowia, ale prawo tego nie wymaga.

Sam druk, sposób wypełnienia i to, co dzieje się z deklaracją, gdy lekarz odchodzi z placówki, rozpisaliśmy w poradniku o deklaracji wyboru lekarza POZ. Krótko: gdy lekarz przestaje przyjmować, deklaracja zachowuje ważność co do placówki, więc nie tracisz miejsca w przychodni.

08 ZESPÓŁ

Kto przyjmuje w ośrodku zdrowia

Zespół POZ to trzy osoby, a nie tylko lekarz. Każdą z nich wybiera się osobną deklaracją i mogą pracować w trzech różnych podmiotach.

Lekarz POZ

Specjalista medycyny rodzinnej, lekarz w trakcie tej specjalizacji, lekarz z II stopniem medycyny ogólnej albo pediatra po kursie z medycyny rodzinnej. Bada, leczy, prowadzi choroby przewlekłe, wystawia recepty i skierowania oraz koordynuje pracę całego zespołu.

Pielęgniarka POZ

Szczepienia, opatrunki, zastrzyki, pomiary, edukacja zdrowotna i opieka nad pacjentem obłożnie chorym w domu. Sama wystawia skierowania na część zabiegów i procedur.

Położna POZ

Opieka nad kobietą w ciąży i po porodzie, wizyty patronażowe u noworodka, edukacja przedporodowa, profilaktyka nowotworów kobiecych.

Data, o której warto wiedzieć

Interniści i lekarze z I stopniem specjalizacji z medycyny ogólnej mogą być lekarzami POZ tylko do 31 grudnia 2026 roku. Wyjątek dotyczy tych, którzy przepracowali w podstawowej opiece zdrowotnej co najmniej dziesięć lat. Osobna zasada dotyczy lekarzy przyjętych na podstawie specjalizacji z pediatrii: prowadzą pacjenta wyłącznie do ukończenia przez niego 18. roku życia. W katalogu mamy 20 802 internistów i 10 480 pediatrów, więc w wielu małych gminach to właśnie oni są dziś lekarzem pierwszego kontaktu.

09 ŹRÓDŁO DANYCH

Skąd wiemy, kto przyjmuje w danym ośrodku zdrowia

Rejestr podmiotów wykonujących działalność leczniczą jest z mocy ustawy jawny, a jednostka odpowiedzialna za jego system teleinformatyczny może udostępniać objęte nim dane, w tym za pośrednictwem strony internetowej. Rejestr prowadzi wojewoda w odniesieniu do podmiotów leczniczych, a właściwa izba zawodowa w odniesieniu do praktyk zawodowych, czyli do prywatnych gabinetów. Nasz katalog jest zbudowany na tych danych: 145 041 miejsc udzielania świadczeń, a przy lekarzu numer prawa wykonywania zawodu — o ile rejestr go ma. Przy nielicznych wpisach bez numeru piszemy na profilu wprost, że RPWDL go nie zawiera, zamiast cokolwiek zgadywać. Kolejność na liście nie jest na sprzedaż, bo nie pobieramy prowizji od rezerwacji.

Podstawa: art. 106 ust. 1, 1a i 2a ustawy o działalności leczniczej, t.j. Dz.U. 2026 poz. 156. Placówka ma też ustawowy obowiązek podać do wiadomości publicznej informacje o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń, przy czym ta informacja nie może mieć cech reklamy (art. 14 ust. 1).

10 PYTANIA

Ośrodek zdrowia: pytania, które padają najczęściej

Czym się różni ośrodek zdrowia od przychodni?
W przepisach niczym. Ustawa o działalności leczniczej wymienia przychodnię, poradnię, ośrodek zdrowia, lecznicę i ambulatorium z izbą chorych jednym tchem, jako formy tego samego: ambulatorium. Różnica jest wyłącznie w nazwie własnej placówki i w zwyczaju językowym, bo ośrodkami zdrowia częściej nazywa się placówki wiejskie i gminne, a przychodniami miejskie.
Co to jest gminny ośrodek zdrowia?
To placówka podstawowej opieki zdrowotnej utworzona i prowadzona przez gminę. Jednostka samorządu terytorialnego może prowadzić podmiot leczniczy w jednej z trzech form: samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej, jednostki budżetowej albo spółki kapitałowej. Najczęściej spotykana jest pierwsza, stąd skrót SPZOZ w pełnej nazwie wielu wiejskich ośrodków zdrowia.
Czy w ośrodku zdrowia leczą za darmo?
Tak, jeśli placówka ma umowę z NFZ, a Ty jesteś ubezpieczony i masz tam złożoną deklarację wyboru. Wizyta u lekarza POZ, badania z wykazu POZ, wizyta domowa i bilans "Moje Zdrowie" kosztują wtedy 0 zł. Prawo do świadczeń sprawdza się automatycznie w systemie eWUŚ, wystarczy podać PESEL.
Jak zapisać się do ośrodka zdrowia?
Składasz deklarację wyboru lekarza POZ: w placówce, elektronicznie z podpisem albo przez Internetowe Konto Pacjenta. Nie potrzebujesz skierowania ani zaświadczenia o zameldowaniu, a placówka nie może odmówić z powodu adresu zamieszkania. Deklaracja obowiązuje bezterminowo, aż złożysz nową.
Ile razy w roku można zmienić ośrodek zdrowia?
Bezpłatnie nie częściej niż dwa razy w roku kalendarzowym, bez podawania przyczyny. Trzecia i każda następna zmiana w tym samym roku kosztuje 80 zł, wpłacane na rachunek oddziału wojewódzkiego NFZ. Opłaty nie pobiera się przy zmianie miejsca zamieszkania ani gdy powodem jest zaprzestanie udzielania świadczeń przez dotychczasową placówkę.
Czy do ośrodka zdrowia trzeba mieć skierowanie?
Nie. Podstawowa opieka zdrowotna to miejsce pierwszego kontaktu z systemem, więc przepis o skierowaniu do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej w ogóle tu nie działa. Zamiast skierowania potrzebna jest deklaracja wyboru. To dopiero ten lekarz wystawia skierowania dalej.
Kto przyjmuje w ośrodku zdrowia?
Lekarz POZ, czyli specjalista medycyny rodzinnej, lekarz w trakcie tej specjalizacji, lekarz z II stopniem medycyny ogólnej albo pediatra po kursie z medycyny rodzinnej. Obok niego pielęgniarka i położna POZ. Interniści i lekarze z I stopniem medycyny ogólnej mogą być lekarzami POZ tylko do 31 grudnia 2026 roku, chyba że pracowali w POZ co najmniej dziesięć lat.
Czy ośrodek zdrowia robi badania krwi?
Tak, w zakresie wykazu badań POZ. Lekarz rodzinny zleci między innymi morfologię, glukozę, lipidogram, kreatyninę z eGFR, TSH i badanie ogólne moczu, a od maja 2025 roku także wapń całkowity, test przesiewowy w kierunku HIV i badanie w kierunku hipercholesterolemii rodzinnej. Krew pobiera się w punkcie wskazanym przez placówkę.
Czy lekarz z ośrodka zdrowia przyjedzie do domu?
Tak, wizyta domowa jest ustawowym obowiązkiem świadczeniodawcy POZ i mieści się w kosztach jego własnej działalności. Nie jest to usługa dodatkowo płatna ani uprzejmość placówki. O tym, czy w danym przypadku wizyta jest zasadna, decyduje jednak lekarz na podstawie stanu zdrowia pacjenta.
Gdzie iść, gdy ośrodek zdrowia jest zamknięty?
Do nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej. Działa od poniedziałku do piątku od 18:00 do 8:00 dnia następnego, a w soboty, niedziele i dni ustawowo wolne od pracy całą dobę. Jest bezpłatna, bez skierowania i bez zapisów, a złożona deklaracja wyboru w ogóle Cię nie wiąże co do punktu, więc jedziesz tam, gdzie najbliżej.
Czy ośrodek zdrowia wystawi skierowanie na rezonans?
Na NFZ nie. W wykazie świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej rezonansu magnetycznego nie ma ani razu, a jedyna tomografia w tym wykazie to tomografia komputerowa płuc po nieprawidłowym RTG klatki piersiowej. Skierowanie na rezonans wystawia lekarz poradni specjalistycznej albo lekarz leczący w szpitalu.
Jak sprawdzić, czy lekarz w ośrodku zdrowia ma prawo wykonywania zawodu?
Rejestr podmiotów wykonujących działalność leczniczą jest z mocy ustawy jawny, a prowadząca go jednostka może udostępniać dane przez stronę internetową. Przy lekarzu w naszym katalogu podajemy numer prawa wykonywania zawodu z tego rejestru, a możesz go dodatkowo zweryfikować w Centralnym Rejestrze Lekarzy Naczelnej Izby Lekarskiej. Jeżeli RPWDL nie ma dla danego wpisu numeru, piszemy na profilu wprost "brak w rejestrze" — nie zgadujemy.

11 DALEJ

Znajdź ośrodek zdrowia i lekarza POZ w swojej miejscowości

144 617 lekarzy z rejestru RPWDL

Znajdź lekarza