Jakie szczepienia są obowiązkowe w Polsce?

Obowiązkiem szczepień ochronnych objętych jest 14 chorób zakaźnych wymienionych w § 2 rozporządzenia: błonica, gruźlica, Haemophilus influenzae typu b, pneumokoki, krztusiec, świnka, odra, ospa wietrzna, poliomyelitis, różyczka, tężec, WZW typu B, wścieklizna i rotawirusy. Przy ospie wietrznej i wściekliźnie obowiązek dotyczy tylko wybranych grup, a nie całego rocznika.

Ile kosztują szczepienia obowiązkowe?

Szczepienia obowiązkowe są dla pacjenta bezpłatne. Preparaty kupuje minister zdrowia, finansuje je NFZ, a placówka odbiera je ze stacji sanitarno-epidemiologicznej. Uwaga na jeden wyjątek: jeśli zaszczepisz się u świadczeniodawcy bez umowy z NFZ, ustawa nakazuje Ci pokryć koszt badania kwalifikacyjnego, koszt szczepionki i koszt samego szczepienia.

Czy farmaceuta może zaszczepić?

Tak, ale w ograniczonym zakresie. Farmaceuta po kursie kwalifikacyjnym może przeprowadzić badanie kwalifikacyjne i wykonać szczepienie zalecane u osoby dorosłej, na przykład przeciw grypie. Szczepień obowiązkowych i szczepień u dzieci to uprawnienie nie obejmuje: te wykonuje się w placówce medycznej.

Ile ważne jest badanie kwalifikacyjne do szczepienia?

Dokładnie 24 godziny. Ustawa mówi wprost, że obowiązkowego szczepienia nie można przeprowadzić, jeżeli między badaniem kwalifikacyjnym a szczepieniem upłynęły 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu. Dlatego lekarz wpisuje w zaświadczeniu nie tylko datę, ale i godzinę badania. Po tym czasie kwalifikację trzeba powtórzyć.

Czy rodzic musi być obecny przy szczepieniu?

Do ukończenia przez dziecko 6. roku życia tak: badanie kwalifikacyjne i szczepienie przeprowadza się w obecności osoby sprawującej prawną pieczę nad dzieckiem albo opiekuna faktycznego. Po ukończeniu 6. roku życia, a przed pełnoletnością, można zaszczepić dziecko bez obecności opiekuna, ale po uzyskaniu jego pisemnej zgody.

Kiedy szczepi się na rotawirusy?

Obowiązek szczepienia przeciw rotawirusom dotyczy dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia. To najkrótsze okno w całym kalendarzu i po jego zamknięciu szczepienia się nie uzupełnia. Pierwszą dawkę podaje się zwykle w 2. miesiącu życia, kolejne co około 4 tygodnie.

Czy szczepienia dla dorosłych są obowiązkowe?

Szczepienia wiekowe kończą się z ukończeniem 19. roku życia, więc dorosły co do zasady nie ma obowiązku szczepień. Wyjątki dotyczą sytuacji, a nie wieku: szczepienie przeciw wściekliźnie po narażeniu oraz obowiązkowe szczepienia osób szczególnie narażonych, na przykład przed przeszczepieniem lub po usunięciu śledziony.

Co zrobić, gdy dziecko opuściło dawkę z kalendarza?

Zgłoś się do lekarza POZ, który prowadzi kartę uodpornienia dziecka. Obowiązek trwa aż do górnej granicy wieku wskazanej dla danej choroby, na przykład do 19. roku życia przy błonicy, tężcu i krztuścu, więc zaległą dawkę zwykle da się uzupełnić. Wyjątkiem są rotawirusy, gdzie okno zamyka się w 32. tygodniu życia.

Kto wykonuje szczepienie: lekarz czy pielęgniarka?

Kwalifikację do szczepienia obowiązkowego przeprowadza lekarz, a samo podanie szczepionki wykonuje najczęściej pielęgniarka w punkcie szczepień. Uprawnienie do szczepienia mają także położna, felczer, ratownik medyczny i higienistka szkolna, o ile ukończyli kurs lub szkolenie w zakresie szczepień ochronnych.

Czy szczepienie można wykonać w innej przychodni niż własna?

Szczepienia obowiązkowe realizuje placówka, w której złożyłeś deklarację wyboru, bo to ona prowadzi kartę uodpornienia i sprowadza szczepionki z sanepidu. Przy przeprowadzce zmienia się przychodnię, a zmiana z powodu zmiany miejsca zamieszkania nie jest liczona do limitu bezpłatnych zmian lekarza POZ.

Kalendarz szczepień dzieci i dorosłych 2026: szczepienia obowiązkowe i punkt szczepień

W skrócie

Obowiązkiem szczepień ochronnych objętych jest w Polsce 14 chorób zakaźnych, wymienionych wprost w rozporządzeniu Ministra Zdrowia. Szczepienia wiekowe dotyczą dzieci i młodzieży i kończą się z ukończeniem 19. roku życia, a dla pacjenta są bezpłatne: preparaty kupuje minister zdrowia, a finansuje je NFZ. Wykonuje je punkt szczepień w przychodni POZ, w której masz złożoną deklarację wyboru lekarza. Grypa, HPV i kleszczowe zapalenie mózgu należą do szczepień zalecanych, więc są dobrowolne i zwykle płatne.

Niżej jest pełny wykaz 14 szczepień obowiązkowych z podstawą prawną, kalendarz ułożony według wieku dziecka, a nie według choroby, oraz odpowiedź na to, gdzie i u kogo się zaszczepić. Na końcu wyszukiwarka lekarzy POZ w 2 709 miejscowościach.

Ostatnia aktualizacja: sierpień 2026

01 Dopasowanie AI

Co Ci dolega?

Napisz zwykłymi słowami. Wskażemy specjalistę i lekarzy z rejestru.

Miasto (opcjonalnie)

Bez rejestracji. Zostały 3 z 3 darmowych dopasowań.

To nie jest porada medyczna. Nie stawiamy diagnozy i nie proponujemy leczenia. Kierujemy tylko do właściwej specjalizacji. W nagłym przypadku dzwoń pod 112 lub 999.

chorób objętych obowiązkiem szczepień

0 zł

za szczepienie obowiązkowe i za jego podanie

35 937

lekarzy rodzinnych w katalogu, z rejestru RPWDL

10 480

pediatrów na 513 stronach miast

03 WYKAZ

Jakie szczepienia są obowiązkowe

Wykaz jest zamknięty i liczy dokładnie 14 chorób. Dwie pozycje z tej listy nie są szczepieniami wiekowymi, co gubi większość zestawień w sieci.

Listę wyznacza § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 roku w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, w tekście jednolitym ogłoszonym 17 czerwca 2025 roku (Dz.U. 2025 poz. 782). Grupy wiekowe opisuje § 3 ust. 1, a liczbę dawek i terminy załącznik nr 1. Warto zwrócić uwagę na dwie ostatnie pozycje tabeli: ospa wietrzna i wścieklizna są w wykazie chorób objętych obowiązkiem, ale nie obejmują całego rocznika. Ospa dotyczy wskazanych grup ryzyka i dzieci w wybranych placówkach opiekuńczych, a wścieklizna w praktyce osób po narażeniu, na przykład po pogryzieniu przez zwierzę.

Wykaz chorób objętych obowiązkiem szczepień ochronnych wraz z grupą wiekową
Choroba	Kogo dotyczy	Wiek i uwagi
Gruźlica	Wszystkie dzieci	Od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia. Pojedyncza dawka w 1. dobie życia, jeszcze przed wypisem ze szpitala.
Wirusowe zapalenie wątroby typu B	Wszystkie dzieci	Od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia. Pierwsza dawka w 1. dobie życia.
Błonica	Wszystkie dzieci	Od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia.
Tężec	Wszystkie dzieci	Od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia.
Krztusiec	Wszystkie dzieci	Od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia.
Poliomyelitis (choroba Heinego i Medina)	Wszystkie dzieci	Od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia.
Inwazyjne zakażenia Haemophilus influenzae typu b	Małe dzieci	Od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia.
Inwazyjne zakażenia Streptococcus pneumoniae (pneumokoki)	Małe dzieci	Od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia.
Odra	Wszystkie dzieci	Od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia.
Świnka (nagminne zapalenie przyusznic)	Wszystkie dzieci	Od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia.
Różyczka	Wszystkie dzieci	Od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia.
Zakażenia rotawirusami	Niemowlęta	Od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia. To najkrótsze okno w całym kalendarzu.
Ospa wietrzna	Tylko wybrane grupy	Nie jest szczepieniem wiekowym. Obowiązek dotyczy dzieci z określonych grup ryzyka oraz dzieci przebywających w wybranych placówkach opiekuńczych, a nie całego rocznika.
Wścieklizna	Tylko po narażeniu	Nie jest szczepieniem wiekowym. Podaje się je osobom po narażeniu na zakażenie, na przykład po pogryzieniu przez zwierzę, oraz osobom szczególnie narażonym zawodowo.

Podstawa: § 2 i § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, t.j. Dz.U. 2025 poz. 782.

04 KALENDARZ

Kalendarz szczepień dzieci według wieku

Ta sama treść co w załączniku do rozporządzenia, tylko ułożona tak, jak jej szuka rodzic: od wieku dziecka, a nie od nazwy choroby.

Terminy wykonania obowiązkowych szczepień dzieci według wieku
Wiek dziecka	Co się podaje
W 1. dobie życia	Gruźlica (BCG) oraz 1. dawka przeciw WZW typu B. Oba szczepienia wykonuje się jeszcze w szpitalu, przed wypisem.
W 2. miesiącu życia	2. dawka WZW typu B, 1. dawka błonica, tężec i krztusiec, 1. dawka Hib, 1. dawka pneumokoki, 1. dawka rotawirusy.
W 3. do 4. miesiąca życia	Kolejne dawki w schemacie 4-dawkowym u dzieci urodzonych przedwcześnie lub z niską masą urodzeniową.
W 4. miesiącu życia	2. dawka błonica, tężec i krztusiec, 2. dawka Hib, 2. dawka pneumokoki, 2. dawka rotawirusy, dawka przeciw polio w schemacie 3-dawkowym.
W 5. do 6. miesiąca życia	3. dawka przeciw rotawirusom, jeśli preparat ma schemat 3-dawkowy. Okno na rotawirusy zamyka się z ukończeniem 32. tygodnia życia.
W 6. miesiącu życia	3. dawka błonica, tężec i krztusiec, 3. dawka Hib, kolejna dawka przeciw polio.
W 7. miesiącu życia	3. dawka przeciw WZW typu B w schemacie 3-dawkowym.
W 13. do 15. miesiąca życia	Odra, świnka i różyczka: pojedyncza dawka. Ostatnia dawka przeciw pneumokokom.
W 16. do 18. miesiąca życia	4. dawka błonica, tężec i krztusiec, 4. dawka Hib, 4. dawka przeciw polio.
Po ukończeniu 5. roku życia, do 6. roku życia	Dawki przypominające: błonica, tężec i krztusiec, przeciw polio oraz druga dawka odra, świnka i różyczka.
Po ukończeniu 13. roku życia, do 14. roku życia	Dawka przypominająca przeciw błonicy, tężcowi i krztuścowi.

Tabela podaje typowy termin wykonania szczepienia, czyli tę datę, która trafia do książeczki. Rozporządzenie opisuje jednak dwa równoległe schematy dla części szczepień: inny dla dzieci urodzonych po 37. tygodniu ciąży z masą urodzeniową powyżej 2000 g, inny dla wcześniaków i dzieci z niższą masą urodzeniową, gdzie dawek bywa więcej. O tym, który schemat obowiązuje konkretne dziecko, decyduje lekarz przy kwalifikacji, dlatego przy wcześniakach kalendarz z ulotki nigdy nie zastąpi wpisu w karcie uodpornienia.

Podstawa: § 3 ust. 2 i załącznik nr 1 (część I: szczepienie podstawowe, część II: szczepienia przypominające) rozporządzenia, t.j. Dz.U. 2025 poz. 782.

05 DWA TRYBY

Czym różnią się szczepienia obowiązkowe od zalecanych

To rozróżnienie decyduje o dwóch rzeczach naraz: czy musisz i czy płacisz.

Obowiązkowe

Kogo dotyczy

Dzieci i młodzież w wieku wskazanym w rozporządzeniu, a przy części chorób także określone grupy ryzyka.

Kto płaci

Szczepionka jest bezpłatna. Preparaty kupuje minister zdrowia, finansuje je Narodowy Fundusz Zdrowia, a placówka odbiera je ze stacji sanitarno-epidemiologicznej, więc pacjent nie płaci ani za preparat, ani za jego podanie.

Przykłady

Wszystkie 14 chorób z wykazu: gruźlica, WZW typu B, błonica, tężec, krztusiec, polio, Hib, pneumokoki, odra, świnka, różyczka, rotawirusy, a w wybranych grupach ospa wietrzna i wścieklizna.

Zalecane

Kogo dotyczy

Każdy, kto chce się zaszczepić, po kwalifikacji lekarskiej. Nikt nie ma tu obowiązku i nikt nie ponosi konsekwencji odmowy.

Kto płaci

Co do zasady pacjent płaci za preparat sam. Część grup ma refundację albo bezpłatny dostęp w ramach osobnych programów, dlatego cenę zawsze sprawdza się na bieżąco w placówce lub aptece.

Przykłady

Grypa, kleszczowe zapalenie mózgu, HPV, meningokoki, WZW typu A, ospa wietrzna poza grupami obowiązkowymi, szczepienia przed wyjazdem za granicę.

Stąd bierze się najczęstsze nieporozumienie w tym temacie. Zdanie "szczepienie na grypę jest obowiązkowe dla seniorów" nie jest prawdziwe: grypy nie ma w wykazie 14 chorób, więc nikt nie ma obowiązku się na nią zaszczepić. Bezpłatny dostęp do niektórych szczepień zalecanych wynika z osobnych programów i list refundacyjnych, które zmieniają się w trakcie roku, dlatego aktualny zakres i cenę sprawdza się w przychodni albo w aptece, a nie w zestawieniu sprzed sezonu.

06 PUNKT SZCZEPIEŃ

Gdzie się zaszczepić i kto może wykonać szczepienie

Punkt szczepień w POZ ma ustawowo określoną dostępność, o której mało kto wie, a która oszczędza dzień wolny.

Punkt szczepień w przychodni POZ

To podstawowe i dla szczepień obowiązkowych jedyne sensowne miejsce. Punkt szczepień u świadczeniodawcy POZ musi być czynny co najmniej raz w tygodniu także po godzinie 15:00, więc da się przyjść po pracy i po szkole, bez brania wolnego.

zał. do rozp., Dz.U. 2023 poz. 1427

Szpital, w pierwszej dobie życia

Dwa pierwsze szczepienia, przeciw gruźlicy i pierwsza dawka przeciw WZW typu B, wykonuje oddział noworodkowy jeszcze przed wypisem. Rodzic nie musi ich nigdzie umawiać.

zał. nr 1 do rozporządzenia

Apteka, ale tylko szczepienia zalecane u dorosłych

Farmaceuta po kursie kwalifikacyjnym może zakwalifikować osobę dorosłą i wykonać u niej szczepienie zalecane, na przykład przeciw grypie. Dzieci i szczepień obowiązkowych to nie obejmuje.

art. 19 ust. 5a i 5b ustawy, § 9 rozporządzenia

Gabinet prywatny

Prywatnie kupuje się przede wszystkim wygodę terminu i szczepionki wysokoskojarzone, których nie ma w bezpłatnym koszyku. Szczepienie obowiązkowe wykonane prywatnie i tak trzeba odnotować w karcie uodpornienia.

§ 12 rozporządzenia

Godziny, które warto znać

Przychodnia POZ udziela świadczeń od poniedziałku do piątku między 8:00 a 18:00, z wyłączeniem dni ustawowo wolnych od pracy. Punkt szczepień musi być przy tym dostępny co najmniej raz w tygodniu także po godzinie 15:00. To znaczy, że placówka nie może zamknąć szczepień wyłącznie w godzinach, w których pracujesz, a Ty masz prawo zapytać w rejestracji, który dzień tygodnia jest u nich tym popołudniowym.

07 PRZEBIEG

Jak wygląda szczepienie krok po kroku

Pięć rzeczy, które w praktyce decydują o tym, czy wizyta się uda, czy trzeba będzie przyjść drugi raz.

Krok 1

Umów termin w swojej przychodni POZ

Szczepienia obowiązkowe wykonuje placówka, w której masz złożoną deklarację wyboru. Jeśli dziecko nie ma jeszcze wybranego lekarza, deklarację składa się przy pierwszej wizycie, papierowo albo przez Internetowe Konto Pacjenta.
Krok 2

Lekarskie badanie kwalifikacyjne

Przed każdym szczepieniem lekarz bada pacjenta, żeby wykluczyć przeciwwskazania, i wydaje zaświadczenie z datą oraz godziną badania. Szczepienia nie wolno wykonać, jeśli od tej godziny minęły 24 godziny, więc przesunięcie terminu o dobę oznacza powtórzenie kwalifikacji.
Krok 3

Obecność opiekuna, jeśli dziecko ma mniej niż 6 lat

Do ukończenia 6. roku życia badanie i szczepienie odbywa się w obecności rodzica albo opiekuna faktycznego. Powyżej 6. roku życia dziecko można zaszczepić bez obecności opiekuna, ale wyłącznie po jego pisemnej zgodzie.
Krok 4

Wpis do dokumentacji

Szczepienie trafia do karty uodpornienia i do książeczki szczepień. Karty i książeczki założone na starych wzorach zachowują ważność, więc nie trzeba ich wymieniać.
Krok 5

Gdy lekarz odracza szczepienie na dłużej

Jeśli badanie daje podstawy do długotrwałego odroczenia, pacjent trafia na konsultację specjalistyczną. Specjalista wpisuje okres przeciwwskazania, rodzaj szczepionek przeciwwskazanych albo indywidualny program szczepień i termin kolejnej konsultacji.

Najczęstszym powodem powrotu z niczym jest ten drugi krok. Szczepienie wykonuje się w okresie do 24 godzin od lekarskiego badania kwalifikacyjnego, więc jeśli dziecko zostało zakwalifikowane w poniedziałek, a w punkcie szczepień zabrakło miejsca i termin przesunął się na środę, badanie trzeba powtórzyć. Przy umawianiu warto od razu zapytać, czy kwalifikacja i podanie szczepionki odbędą się tego samego dnia.

08 DOROŚLI

Kalendarz szczepień dorosłych: co realnie Cię dotyczy

Szczepienia wiekowe kończą się z ukończeniem 19. roku życia, więc u dorosłych obowiązek wynika z sytuacji, a nie z metryki.

Dorosły pacjent nie ma kalendarza szczepień w tym sensie, w jakim ma go dziecko. Wszystkie szczepienia wiekowe z załącznika kończą się najpóźniej z ukończeniem 19. roku życia. Obowiązek może się jednak pojawić z powodu okoliczności. Rozporządzenie wymienia osoby przed przeszczepieniem komórek krwiotwórczych lub narządów i po nim, osoby po usunięciu śledziony oraz osoby z zaburzeniami czynności śledziony: te grupy podlegają obowiązkowym szczepieniom przeciw między innymi pneumokokom, Haemophilus influenzae typu b, błonicy, krztuścowi, odrze, śwince i poliomyelitis, niezależnie od wieku.

Druga sytuacja to narażenie. Szczepienie przeciw wściekliźnie podaje się po kontakcie ze zwierzęciem podejrzanym o zakażenie, i to jest jedyne szczepienie z wykazu, które w praktyce dotyczy głównie dorosłych. Jeśli doszło do pogryzienia, decyzję podejmuje się pilnie, więc właściwym adresem jest szpitalny oddział ratunkowy albo poradnia profilaktyki wścieklizny, a nie zapisy na termin w przychodni.

Poza tym dorośli korzystają ze szczepień zalecanych: przeciw grypie przed sezonem, przeciw kleszczowemu zapaleniu mózgu przy pracy i wypoczynku na terenach endemicznych, przeciw WZW typu A i B, a przed dalekim wyjazdem ze szczepień wymaganych przez kraj docelowy. Wszystkie są dobrowolne i kwalifikuje do nich lekarz. Dawkę przypominającą przeciw błonicy i tężcowi warto omówić przy okazji wizyty u lekarza POZ, bo dorosłym najczęściej podaje się ją przy okazji urazu.

Grypa jest wśród nich tą, o którą pyta najwięcej osób, głównie dlatego, że zasady odpłatności są tu inne dla seniora, dla dziecka i dla pozostałych dorosłych, a od 2026 roku dorosłego może zaszczepić także apteka. Rozpisaliśmy to osobno: ile kosztuje szczepionka na grypę, kto ma ją bezpłatnie i gdzie się zaszczepić.

09 DOKUMENTY

Karta uodpornienia, książeczka szczepień i IKP

Historia szczepień pacjenta prowadzona jest w karcie uodpornienia, którą przechowuje placówka, oraz w książeczce szczepień, która zostaje u pacjenta. Karty i książeczki założone jeszcze na starych wzorach zachowują ważność, więc nikt nie musi ich wymieniać ani przepisywać. Jeśli zmieniasz przychodnię, karta uodpornienia idzie za pacjentem, a nie zostaje w starej placówce.

Informacje o szczepieniach wykonanych od urodzenia trafiają także do systemu informacji medycznej i są widoczne na Internetowym Koncie Pacjenta, tam gdzie e-recepty i e-skierowania. To najszybszy sposób, żeby sprawdzić, czy zaległa dawka rzeczywiście została podana, zanim umówisz wizytę. Przez IKP składa się też deklarację wyboru lekarza POZ, czyli tej placówki, która będzie prowadzić kartę uodpornienia i sprowadzać dla Ciebie szczepionki ze stacji sanitarno-epidemiologicznej.

10 WYJAZD ZA GRANICĘ

Szczepienia przed wyjazdem: czego nie zrobi lekarz rodzinny

Jedno szczepienie podróżne wypada poza zwykłą przychodnię i akurat ono bywa warunkiem wjazdu do kraju docelowego.

Przeciw żółtej gorączce zaszczepi Cię wyłącznie punkt ujęty w wykazie prowadzonym przez Główny Inspektorat Sanitarny. Wykaz jest aktualizowany raz w miesiącu i publikowany na początku każdego miesiąca, a zwykły gabinet lekarza rodzinnego zwykle się w nim nie znajduje. Międzynarodowe świadectwo szczepienia nabiera ważności dopiero po 10 dniach od podania preparatu, więc szczepienie w przeddzień wylotu nie spełni wymogu przy kontroli granicznej.

Reszta podziału jest bardziej praktyczna niż formalna. Dawki przypominające z kalendarza dorosłych, na przykład przeciw tężcowi i błonicy, oraz szczepienia przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu A i B wykonuje zwykle własna przychodnia. Preparaty przeciw durowi brzusznemu, wściekliźnie czy japońskiemu zapaleniu mózgu są za to stałym asortymentem poradni medycyny podróży, a w przychodni bywają niedostępne. Rozsądny termin zgłoszenia to od 4 do 6 tygodni przed wylotem, bo część schematów jest wielodawkowa. Podział obowiązków rozpisaliśmy w tekście o tym, gdzie zaszczepić się przed wyjazdem.

Osobno warto załatwić kwestię leczenia już na miejscu. W Unii Europejskiej oraz w Islandii, Norwegii, Liechtensteinie i Szwajcarii działa karta EKUZ, wyrabiana bezpłatnie i od 2026 roku wnioskowana elektronicznie przez Internetowe Konto Pacjenta. Poza tym obszarem karta nie obowiązuje, więc na kierunkach tropikalnych zostaje komercyjna polisa. Szczepienia przed wyjazdem turystycznym są odpłatne, ale gdy wyjazd jest służbowy, koszt szczepień wymaganych na stanowisku ponosi pracodawca.

11 PYTANIA

Szczepienia: pytania, które padają najczęściej

Jakie szczepienia są obowiązkowe w Polsce?: Obowiązkiem szczepień ochronnych objętych jest 14 chorób zakaźnych wymienionych w § 2 rozporządzenia: błonica, gruźlica, Haemophilus influenzae typu b, pneumokoki, krztusiec, świnka, odra, ospa wietrzna, poliomyelitis, różyczka, tężec, WZW typu B, wścieklizna i rotawirusy. Przy ospie wietrznej i wściekliźnie obowiązek dotyczy tylko wybranych grup, a nie całego rocznika.
Ile kosztują szczepienia obowiązkowe?: Szczepienia obowiązkowe są dla pacjenta bezpłatne. Preparaty kupuje minister zdrowia, finansuje je NFZ, a placówka odbiera je ze stacji sanitarno-epidemiologicznej. Uwaga na jeden wyjątek: jeśli zaszczepisz się u świadczeniodawcy bez umowy z NFZ, ustawa nakazuje Ci pokryć koszt badania kwalifikacyjnego, koszt szczepionki i koszt samego szczepienia.
Gdzie się zaszczepić?: Szczepienia obowiązkowe wykonuje punkt szczepień w przychodni POZ, w której masz złożoną deklarację wyboru lekarza. Taki punkt musi być czynny co najmniej raz w tygodniu także po godzinie 15:00. Dwa pierwsze szczepienia noworodka wykonuje szpital przed wypisem, a szczepienia zalecane u osoby dorosłej może wykonać także apteka.
Czy farmaceuta może zaszczepić?: Tak, ale w ograniczonym zakresie. Farmaceuta po kursie kwalifikacyjnym może przeprowadzić badanie kwalifikacyjne i wykonać szczepienie zalecane u osoby dorosłej, na przykład przeciw grypie. Szczepień obowiązkowych i szczepień u dzieci to uprawnienie nie obejmuje: te wykonuje się w placówce medycznej.
Ile ważne jest badanie kwalifikacyjne do szczepienia?: Dokładnie 24 godziny. Ustawa mówi wprost, że obowiązkowego szczepienia nie można przeprowadzić, jeżeli między badaniem kwalifikacyjnym a szczepieniem upłynęły 24 godziny od daty i godziny wskazanej w zaświadczeniu. Dlatego lekarz wpisuje w zaświadczeniu nie tylko datę, ale i godzinę badania. Po tym czasie kwalifikację trzeba powtórzyć.
Czy rodzic musi być obecny przy szczepieniu?: Do ukończenia przez dziecko 6. roku życia tak: badanie kwalifikacyjne i szczepienie przeprowadza się w obecności osoby sprawującej prawną pieczę nad dzieckiem albo opiekuna faktycznego. Po ukończeniu 6. roku życia, a przed pełnoletnością, można zaszczepić dziecko bez obecności opiekuna, ale po uzyskaniu jego pisemnej zgody.
Kiedy szczepi się na rotawirusy?: Obowiązek szczepienia przeciw rotawirusom dotyczy dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia. To najkrótsze okno w całym kalendarzu i po jego zamknięciu szczepienia się nie uzupełnia. Pierwszą dawkę podaje się zwykle w 2. miesiącu życia, kolejne co około 4 tygodnie.
Czym różnią się szczepienia obowiązkowe od zalecanych?: Obowiązkowe to wyłącznie te wskazane w rozporządzeniu: bezpłatne dla pacjenta i wymagane prawem. Zalecane są dobrowolne, kwalifikuje do nich lekarz, a pacjent zwykle sam płaci za preparat. Grypa, kleszczowe zapalenie mózgu i HPV należą do zalecanych, więc nikt nie ma obowiązku się na nie zaszczepić.
Czy szczepienia dla dorosłych są obowiązkowe?: Szczepienia wiekowe kończą się z ukończeniem 19. roku życia, więc dorosły co do zasady nie ma obowiązku szczepień. Wyjątki dotyczą sytuacji, a nie wieku: szczepienie przeciw wściekliźnie po narażeniu oraz obowiązkowe szczepienia osób szczególnie narażonych, na przykład przed przeszczepieniem lub po usunięciu śledziony.
Co zrobić, gdy dziecko opuściło dawkę z kalendarza?: Zgłoś się do lekarza POZ, który prowadzi kartę uodpornienia dziecka. Obowiązek trwa aż do górnej granicy wieku wskazanej dla danej choroby, na przykład do 19. roku życia przy błonicy, tężcu i krztuścu, więc zaległą dawkę zwykle da się uzupełnić. Wyjątkiem są rotawirusy, gdzie okno zamyka się w 32. tygodniu życia.
Kto wykonuje szczepienie: lekarz czy pielęgniarka?: Kwalifikację do szczepienia obowiązkowego przeprowadza lekarz, a samo podanie szczepionki wykonuje najczęściej pielęgniarka w punkcie szczepień. Uprawnienie do szczepienia mają także położna, felczer, ratownik medyczny i higienistka szkolna, o ile ukończyli kurs lub szkolenie w zakresie szczepień ochronnych.
Czy szczepienie można wykonać w innej przychodni niż własna?: Szczepienia obowiązkowe realizuje placówka, w której złożyłeś deklarację wyboru, bo to ona prowadzi kartę uodpornienia i sprowadza szczepionki z sanepidu. Przy przeprowadzce zmienia się przychodnię, a zmiana z powodu zmiany miejsca zamieszkania nie jest liczona do limitu bezpłatnych zmian lekarza POZ.

12 DALEJ

Znajdź lekarza POZ, który poprowadzi szczepienia

Szczepienia obowiązkowe wykonuje ta przychodnia, w której masz złożoną deklarację wyboru. W katalogu jest 35 937 lekarzy rodzinnych z rejestru RPWDL, w 2 709 miejscowościach i na 1 001 stronach miast i gmin, a osobno 10 480 pediatrów. Jeśli Twojej miejscowości nie ma na liście poniżej, wpisz ją w wyszukiwarkę na górze strony albo przejrzyj katalog lekarzy według miast.

Powiązane strony: pełny opis podstawowej opieki zdrowotnej, czym jest ośrodek zdrowia i gminna przychodnia, godziny nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej, lista lekarzy przyjmujących bez skierowania oraz katalog pediatrów.

To nie jest porada medyczna. Opisujemy zasady organizacji świadczeń, a o kwalifikacji do szczepienia i o doborze preparatu decyduje lekarz. W stanie zagrożenia życia dzwoń pod 112 albo 999.