Ginekomastia: do jakiego lekarza iść i jak wygląda leczenie

Do jakiego lekarza iść z ginekomastią?

Z ginekomastią pierwszym adresem jest endokrynolog, ponieważ podłoże objawu jest w większości przypadków hormonalne. Endokrynolog bada piersi i jądra, przegląda przyjmowane leki i suplementy, a następnie zleca badania hormonalne i USG. Chirurg lub chirurg plastyczny wchodzi dopiero po diagnostyce, gdy przyczyna jest ustalona, a powiększenie utrzymuje się mimo leczenia. Lekarz rodzinny wystawi skierowania i wykona pierwsze badania. Jeśli zgrubienie jest jednostronne, twarde i nieprzesuwalne albo z brodawki wycieka treść, potrzebna jest szybka konsultacja chirurgiczna.

Jakie są najczęstsze przyczyny ginekomastii?

Najczęstsza jest ginekomastia fizjologiczna, występująca u noworodków, u chłopców w okresie dojrzewania i u mężczyzn po 50. roku życia, kiedy naturalnie zmienia się stosunek testosteronu do estrogenów. Bardzo ważną, często pomijaną przyczyną są leki: preparaty na prostatę, spironolakton, niektóre leki na nadciśnienie, na refluks, przeciwdepresyjne oraz sterydy anaboliczne. Kolejne przyczyny to otyłość, choroby wątroby, nadczynność tarczycy, niewydolność nerek i hipogonadyzm. Rzadko, ale istotnie, ginekomastia bywa pierwszym objawem guza jądra lub nadnerczy, dlatego badanie jąder jest obowiązkowe.

Jakie badania wykonać przy ginekomastii?

Podstawowy panel obejmuje testosteron całkowity, estradiol, LH, FSH, prolaktynę, TSH oraz próby wątrobowe i kreatyninę. Przy podejrzeniu zmiany rozrostowej dokłada się markery beta-hCG i AFP. Obrazowo wykonuje się USG piersi, które odróżnia prawdziwą ginekomastię (rozrost gruczołu) od pseudoginekomastii (nagromadzenie tłuszczu), oraz USG jąder, zalecane przy każdej nowej ginekomastii u dorosłego mężczyzny. Przy nieprawidłowych hormonach endokrynolog rozszerza diagnostykę o obrazowanie przysadki lub nadnerczy. Przynieś na wizytę pełną listę leków i suplementów, bo lek bywa jedyną przyczyną.

Czym różni się ginekomastia od tłuszczu na klatce piersiowej?

Prawdziwa ginekomastia to rozrost tkanki gruczołowej: pod brodawką wyczuwa się wyraźnie odgraniczone, gumowate zgrubienie, często tkliwe przy dotyku i symetryczne po obu stronach. Pseudoginekomastia, czyli lipomastia, to samo nagromadzenie tkanki tłuszczowej, miękkie, bez wyczuwalnego dysku gruczołu i bez bolesności, typowe przy nadwadze. Rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, bo lipomastia zwykle cofa się po redukcji masy ciała, a ginekomastia gruczołowa nie. Ostatecznie rozstrzyga USG piersi, więc nie warto opierać się wyłącznie na wyglądzie.

Czy ginekomastia może cofnąć się sama?

Tak, ginekomastia okresu dojrzewania ustępuje samoistnie u większości chłopców w ciągu 6 do 24 miesięcy i wymaga tylko obserwacji. Ginekomastia polekowa zwykle cofa się po odstawieniu lub zmianie leku przez lekarza, zwłaszcza gdy trwała krócej niż rok. Po roku w gruczole pojawia się włóknienie i wtedy szanse na samoistne cofnięcie wyraźnie maleją. Dlatego nie warto czekać latami: im wcześniej ustalona przyczyna, tym większa szansa na leczenie bez operacji. Leków hormonalnych nie stosuje się na własną rękę, bo mogą pogorszyć sytuację.

Jak wygląda leczenie ginekomastii?

Leczenie zaczyna się od usunięcia przyczyny: zmiany leku, wyrównania chorób tarczycy, wątroby czy niskiego testosteronu i redukcji masy ciała przy komponencie tłuszczowej. W ginekomastii bolesnej, trwającej krócej niż rok, endokrynolog może rozważyć leczenie farmakologiczne. Utrwalona, włóknista ginekomastia utrzymująca się ponad 12 miesięcy odpowiada głównie na leczenie operacyjne, czyli wycięcie gruczołu, często połączone z liposukcją. Zabieg wykonuje chirurg plastyczny, zwykle odpłatnie, choć przy udokumentowanym podłożu chorobowym możliwe jest leczenie w ramach NFZ po kwalifikacji.