Wzdęcia brzucha: do jakiego lekarza iść i jakie badania zrobić

Do jakiego lekarza iść z wzdęciami brzucha?

Z wzdęciami brzucha, które utrzymują się dłużej niż kilka tygodni lub nawracają mimo zmiany diety, zgłoś się do gastrologa. Przy pierwszym, łagodnym epizodzie wystarczy lekarz rodzinny (internista): oceni dietę, leki i rytm wypróżnień, zbada brzuch i zleci morfologię, CRP oraz badania w kierunku celiakii. Gastrolog wchodzi wtedy, gdy objawy się przedłużają, gdy podstawowe badania są nieprawidłowe albo gdy pojawiają się objawy alarmowe. U kobiet z narastającym obwodem brzucha diagnostykę uzupełnia ginekolog.

Jakie są najczęstsze przyczyny wzdęć brzucha?

Najczęstsze przyczyny to dieta bogata w produkty fermentujące w jelicie (rośliny strączkowe, kapustne, cebula, słodziki), połykanie powietrza przy szybkim jedzeniu i gazowane napoje. Bardzo częsty jest też zespół jelita drażliwego oraz nietolerancje pokarmowe, zwłaszcza laktozy i fruktozy. Rzadziej wzdęcia wynikają z celiakii, przerostu bakteryjnego jelita cienkiego (SIBO), zaparć, chorób trzustki lub tarczycy. Odróżnienie zwykłej reakcji na dietę od choroby wymaga wywiadu i podstawowych badań, bo sam objaw jest mało swoisty.

Jakie badania wykonać przy wzdęciach brzucha?

Podstawowy zestaw to morfologia, CRP, ferrytyna, TSH oraz badania przesiewowe w kierunku celiakii (przeciwciała tTG IgA z całkowitym IgA). Przy biegunkach lekarz dokłada kalprotektynę w kale, która pomaga odróżnić chorobę zapalną jelit od zespołu jelita drażliwego, oraz badanie kału na krew utajoną. USG jamy brzusznej ocenia wątrobę, trzustkę, drogi żółciowe i obecność płynu. Testy oddechowe wodorowe wykrywają nietolerancję laktozy lub przerost bakteryjny. Gastroskopia i kolonoskopia są zarezerwowane dla osób z objawami alarmowymi lub po 45. roku życia z nowymi dolegliwościami.

Kiedy wzdęcia brzucha są groźne?

Wzdęcia są groźne, gdy towarzyszy im niezamierzone chudnięcie, krew w stolcu, czarne smoliste stolce, niedokrwistość, gorączka lub nocne budzenie z bólu. Pilnej pomocy wymaga silnie wzdęty, twardy brzuch z zatrzymaniem gazów i stolca oraz wymiotami, bo tak może objawiać się niedrożność jelit. Niepokojący jest też szybko narastający obwód brzucha u kobiety po menopauzie, który wymaga wykluczenia zmiany w jajniku. Same wzdęcia, bez tych objawów, prawie zawsze mają łagodną przyczynę, ale utrzymujące się miesiącami i tak zasługują na diagnostykę.

Jak pozbyć się wzdęć brzucha domowymi sposobami?

Zacznij od dzienniczka: przez dwa tygodnie zapisuj, co jesz i kiedy pojawiają się wzdęcia, bo to najszybciej wskazuje winowajcę. Jedz wolniej i mniejszymi porcjami, ogranicz napoje gazowane, gumę do żucia i słodziki kończące się na "ol" (ksylitol, sorbitol), które fermentują w jelicie. Pomaga regularny ruch, bo aktywność przyspiesza pasaż gazów, oraz nawodnienie i błonnik zwiększany stopniowo, a nie skokowo. Napar z kopru włoskiego, mięty lub imbiru łagodzi dolegliwości. Jeśli objawy nie ustępują po miesiącu takich zmian, umów wizytę zamiast eksperymentować z kolejnymi eliminacjami.

Czy wzdęcia mogą być objawem zespołu jelita drażliwego?

Tak, wzdęcia to jeden z najczęstszych objawów zespołu jelita drażliwego. Typowy obraz to ból lub dyskomfort brzucha powiązany z wypróżnieniem, zmiana konsystencji lub częstości stolca oraz uczucie rozdęcia narastające w ciągu dnia. Rozpoznanie stawia się na podstawie objawów po wykluczeniu chorób organicznych, więc lekarz najpierw zleca badania podstawowe. Leczenie opiera się na modyfikacji diety (często dieta o niskiej zawartości FODMAP prowadzona z dietetykiem), pracy nad stresem i lekach rozkurczowych. To choroba przewlekła, ale niezagrażająca życiu i dobrze reagująca na leczenie.